Διαχείριση συμπεριφοράς

Διαχείριση συμπεριφοράς 1.

Στον αυτισμό τα προβλήματα συμπεριφοράς είναι καθημερινό φαινόμενο. Η ανεπιθύμητη συμπεριφορά συνήθως δείχνει σύγχυση στο παιδί και για αυτή φταίει πολλές φορές ότι μια κατάσταση είναι ασαφή για το παιδί.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι γι αυτό.

 Λόγω του εγωκεντρισμού του, το παιδί, εκδηλώνει πάρα πολύ πείσμα και επιμένει με έντονο τρόπο να καταφέρει αυτό που έχει στο μυαλό του.
 Πολλές φορές το παιδί δεν μπορεί να μας πει τι θέλει και αυτό προκαλεί νεύρα τόσο στο παιδί και όσο και τον γονιό.
 Το άγχος και το στρες του γονιού (και του ενήλικα γενικά), είναι ανυπόφορο για το παιδί και δημιουργεί προκλητική συμπεριφορά.
 Η διατροφή παίζει ρόλο στη συμπεριφορά του παιδιού.

Συνήθως αυτοί οι τέσσερις λόγοι εμπλέκονται μεταξύ τους. Συμβαίνει συχνά να εξελίσσεται μια κατάσταση που μπορεί να χάσει τον κάθε έλεγχο. Το παιδί πρέπει να σταματήσει μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά κάποια στιγμή και ο γονιός δεν βλέπει άλλη λύση παρά να χρησιμοποιεί βία (με φωνή ή και σωματική). Μπορεί χωρίς ουσιαστικό λόγο (νομίζουμε!) να μετατραπεί μια κατάσταση σε δράμα και να απορεί κανείς για το πώς επιμένει τόσο το παιδί.

Εγωκεντρισμός
Το παιδί επιμένει πάρα πολύ για ορισμένα πράγματα και δεν δέχεται να του τα απαγορεύουν. Γι’ αυτό δεν φταίει το παιδί, γιατί έτσι λειτουργεί, όταν ακόμα δεν έχει αποκτήσει αρκετή κοινωνικότητα. Όταν κάνουμε ένα πρόγραμμα θεραπευτικού παιχνιδιού τουλάχιστον μερικές ώρες την εβδομάδα, οι αντιδράσεις του παιδιού θα γίνουν πιο ήπιες και θα αρχίσει να συνεργάζεται όλο και περισσότερο.
Το δεύτερο πλεονέκτημα ενός προγράμματος παιχνιδιού στο σπίτι είναι ότι το παιδί θα παίζει με κάποιον σ’ ένα δωμάτιο (στο οποίο γίνεται ό,τι θέλει και δεν γίνεται τίποτα που δεν θέλει – όαση!- , καθώς παράλληλα γεννιέται η κοινωνικότητα μέσα του και έχουμε απλοποιήσει την επικοινωνία) και ταυτόχρονα ο γονιός απελευθερώνεται και μπορεί να γεμίσει τις μπαταρίες του. Γιατί με συσσωρευμένο άγχος και στρες δεν αποδίδουμε και δεν έχουμε αντοχή.

Μέχρι να γίνει αυτό όμως, χρειαζόμαστε να εφαρμόσουμε μερικές τακτικές.
1. Είναι σημαντικό να προβλέψουμε όσο το δυνατόν τις αντιδράσεις του παιδιού για να μην προκαλέσουμε σύγχυση. Αν το παιδί δημιουργεί πρόβλημα στο σούπερ μάρκετ τακτικά, σημαίνει ότι δεν έχει καταλάβει πως για παράδειγμα δεν αγοράζουμε σοκολάτες κάθε φορά. Οι εξηγήσεις μας δεν πιάνουν τόπο, αυτό είναι σίγουρο. Είναι σοφότερο τότε να αποφύγουμε αυτή την κατάσταση προς το παρόν, γιατί όλ’ αυτός ο αρνητισμός και οι φωνές δεν βοηθάνε να μάθει καλύτερη συμπεριφορά.
Αν έχει τάση φυγής από το σπίτι, πρέπει να φροντίσουμε ότι όλα είναι κλειστά. Το άγχος των γονιών ότι ίσως το παιδί ξεφεύγει είναι πολύ χειρότερο για το παιδί από τον περιορισμό που ίσως αισθάνεται. (Πιστεύω όμως ότι είναι περισσότερο ο γονιός που φοβάται μήπως το παιδί νιώθει περιορισμένο, και έτσι το παιδί αντιδρά ζητώντας επίμονα να βγει έξω.)
Μπορούμε να αποφύγουμε πολλές δύσκολες καταστάσεις για να μην προκαλέσουμε μια έντονη αντίδραση στο παιδί. Είναι θέμα σεβασμού προς το παιδί.

2. Το αυτιστικό παιδί αντιδρά έντονα όταν δεν του επιτρέπουμε κάτι τη στιγμή που το ζητάει, επειδή δεν καταλαβαίνει ότι ένα ‘όχι’ δεν σημαίνει ‘ποτέ’. Πιθανόν δεν ακούει καν το ΄σε λίγο’, ‘όχι τώρα’ κλπ. Το μόνο που εισπράττει είναι δεν μπορεί να κάνει αυτό που θέλει και αυτό γι’ εκείνο είναι καταστροφικό. Αν το παιδί θέλει κάτι πολύ έντονα και σε ώρες που αυτό δεν γίνεται, π.χ. βόλτα, βοηθάει πολύ να γνωρίσει (με οπτικό τρόπο, αναλυτικά παρακάτω) πότε θα γίνει αυτό που θέλει. Αν ξέρει ότι αυτό που θέλει πολύ θα γίνει κάποια στιγμή, θα έχει την υπομονή να περιμένει.
Όταν εφαρμόζουμε ρουτίνες στην καθημερινότητα, θα ηρεμήσει επειδή η ημέρα του θα κυλάει προβλέψιμα. Για παράδειγμα: Βόλτα κάνουμε στις 17.00, στο σούπερ μάρκετ πηγαίνουμε μόνο το Σάββατο, κλπ. Μπορούμε να απεικονίζουμε το καθημερινό πρόγραμμα του παιδιού, ώστε να ξέρει πότε θα γίνει το κάθε τι και να μην χρειαστεί να ζητήσει αυτό που θέλει σε ακατάλληλες ώρες.